کتاب سیره اجتماعی حضرت فاطمه زهرا از سوی موسسه فانوس در کابل  چاپ و منتشر شد.

از آن‌جا که انسان موجود اجتماعی است، در یک کنش اجتماعی مداوم قرار دارد. انسان در فرایند کنش اجتماعی، خود نیازهای خود را برآورده می‌سازد.

  • شخصیت انسان در جامعه و در محیط خانواده، گروه همسالان، مدرسه، مسجد، در تعامل با همسایگان و از طریق رسانه‌ها، بازی‌های رایانه‌ای و… شکل می­گیرد. انسان از محیط اجتماعی خود هنجارهایی پذیرفته و قاعده‌های شایسته‌ی رفتار اجتماعی را یاد می‌گیرد، آن‌گاه با توجه به هنجارهای که یادگرفته است در موقعیت‌های مناسب، نقش­ها و کنش‌های مناسب را انجام می‌دهد.

  • با توجه به بند یک و دو، می‌توان چنین نتیجه گرفت که استعدادها و توانایی‌های انسان می‌تواند در جامعه شکوفا شود. شکوفایی استعدادها در جامعه مرهون روابط سالم و همکاری درست، میان اعضای جامعه است.

  • تردیدی نیست که روزانه با افراد گوناگونی در موقعیت‌ها و منزلت‌های متفاوت ارتباط داریم و از ما انتظار می‌رود در هرجا متناسب با موقعیت و منزلت خود و فرد مقابل، نقش مناسبی ایفا کنیم؛ در خانه در مقام یکی از اعضای خانواده، در اتوبوس به عنوان یک مسافر و در کلاس درس در جایگاه شاگرد یا استاد، و … باید رفتار مناسب با شرایط و موقعیت داشته باشیم. روشن است که رفتار و گفتار انسان در مجلس عزا کاملا متفاوت از مجلس شادی و خوشی است و انسان‌ها این کنش‌های متفاوت را از جامعه یاد می‌گیرند، در همان‌جا تمرین می‌کنند و به نسل بعد خود منتقل می‌سازند.

  • از سوی دیگر، حقوق ما در برابر همه‌ی افراد جامعه مساوی نیست؛ زیرا ارتباط افراد جامعه با همدیگر و پیوند زندگی آنان در یک سطح نیست. کسانی هستند که زندگی‌شان در تمام شبانه روز با یک‌دیگر پیوند خورده است؛ مانند: زن و شوهر، و کسانی در جامعه هستند که ارتباط‌شان در این حد نیست؛ مانند دوستان و همسایگان که گاهی باهم ارتباط دارند. این تفاوت ارتباطات و دوری و نزدیکی افراد، زمینه‌ی دیگری برای شکل‌گیری حقوق و تکالیف اجتماعی است.

  • بنابراین، یکی از معیارهای اختلاف حقوق و تکالیف، همین اختلاف ارتباطات اجتماعی است که به صورت یک اصل در اخلاق اسلامی ‌و روابط اجتماعی مطرح است؛ حتی خویشان و بستگان ما هم یکسان نیستند، بعضی از آن‌ها بر بعضی دیگر مقدمند و ارتباط انسان با برخی از خویشان و بستگان بسیار خودمانی‌تر و صمیمی‌تر از برخی دیگر آن‌ها است. به این واقعیت در قرآن‌کریم نیز اشاره شده است که می‌فرماید:

 

«مراتب خویشاوندان در کتاب خدا بعضی بر بعضی دیگر مقدم شده و اولویت بیشتر دارد».[۱]

اسلام حتی برای همسایگان نزدیک، حقوق خاصی قرار داده است. پس «هرچه پیوند نزدیک‌تر باشد روابط متقابل، قوی‌تر و حقوق و تکالیف دو طرف نسبت به هم بیشتر است».[۲] این‌جا است که نیاز داریم شیوه‌های ارتباطی متناسب را در جامعه فرا بگیریم.

  • این امر نیز واقعیت دارد که هر جامعه، متناسب با جهان‌بینی خود و هنجارها و ارزش‌های حاکم در آن جامعه و در کل، متناسب با فرهنگ حاکم، یک نوع رفتار خاصی را ممکن است ترویج کند و به نمایش بگذارد. در میان جوامع گوناگون، جوامع اسلامی ‌و به‌خصوص پیروان مکتب اهل بیت(ع) با توجه به جهان‌بینی توحیدی و آموزه‌های دینی و مذهبی خود فرهنگ‌سازی می‌کند و از مسلمانان می‌خواهد روابط اجتماعی خویش را طبق آموزه‌های دین تنظیم کنند.

دین اسلام یک دین اجتماعى است. ضمن این‌که دستورهاى فردىِ زیادى دارد، دستورهای اجتماعیِ فراوانی نیز در آن وجود دارد؛ مانند: آداب معاشرت، اخلاق پسندیده، نماز جماعت، نماز جمعه، تعاون و دیگریاری، حج، زکات، جهاد، امر به معروف و نهى از منکر و … که از جمله‌ی دستورهاى اجتماعى اسلام شمرده می‌شوند.

خداوند(ج) پیامبر اسلام(ص) را الگوی بشر معرفی کرده است[۳] و شایسته است همه‌ی مردم، به ویژه مسلمانان در گفتار و رفتارشان از این الگوی نیکو پیروی کنند تا به سعادت دنیا و آخرت دست یابند. از این‌رو، لازم است در گام نخست به الگوی رفتاری حضرت توجه شود، آن‌گاه آن‌را معیار قرار دهند و رفتار خود را با آن تنظیم کنند.

از آن‌جا که سیره‌ی معصومان و امامان معصوم برگرفته از سیره‌ی نبوی است، مطرح‌کردن سیره‌ی معصومان در طول سیره‌ی نبوی و در واقع الگوها و نمونه‌های عملی سیره‌ی نبوی است. کتاب پیش رو که در مورد سیره‌ی اجتماعی حضرت زهرا(س) نوشته شده است، از این جهت منحصر به فرد است که حضرت زهرا(س) تنها زن معصومی است که سیره و رفتارش در دسترس است.

نکته‌ی دیگری که قابل توجه است سطح روابط اجتماعی است که می‌توان آن را در سه سطح خرد، میانی و کلان مطرح کرد. همچنین در روابط اجتماعی می‌توان از روابط پایدار و عمیق و نیز از روابط اجتماعی گذرا و سطحی سخن گفت.

در همین­جا لازم به نظر می‌رسد چند نکته‌ی دیگری نیز خدمت خوانندگان گرامی‌تقدیم شود:

  1. انگیزه‌ی نوشتن این اثر توجه‌دادن به جنبه‌های زندگی اجتماعی حضرت فاطمه(س) است. در مورد زندگی اجتماعی حضرت فاطمه(س) اثری مستقل نوشته نشده است، لذا از این منظر حضرت زهرا(س) همانند قبرش، ناشناخته و غریب مانده است.

  2. در مورد حضرت فاطمه(س) کارهای مثبت زیادی انجام شده است. در منابع روایی و حدیثیِ ما گزارش‌های زیادی از زندگی حضرت فاطمه (س)؛ پندها، سخنرانی‌ها و روایات آن حضرت آمده است که کار بسیار ماندگاری در این عرصه است. کتاب‌های روایی چون: «نهج‌الحیات»، «موسوعه کلمات سیدتنا فاطمه» و «مسند فاطمه الزهرا»، مجموعه‌های ارزش‌مندی است که سخنان حضرت فاطمه‌ی زهرا(س) را یک‌جا گردآوری کرده است.

  3. نگارنده از نرم‌افزارها، به ویژه برنامه‌ی «جامع الاحادیث سه و نیم» فراوان استفاده کرده است و احادیث را از کتاب‌های دست اول، همراه اعراب‌گذاری آن در متن آورده است که برای مبلغان، سودمند است.

  4. ممکن است خواننده‌ی گرامی‌ روایتی را از حضرت فاطمه(س) بخواند که عین آن از معصوم دیگر و یا از پیامبر(ص) نقل شده باشد؛ در روایات این اتفاق پیش می‌آید، و بارها دیده شده است که عین روایت از چندین معصوم نقل شده است. احادیثی که در این کتاب منسوب به حضرت فاطمه(س) آمده شده است، به این خاطر است که در منابع، از حضرت فاطمه(س) نیز نقل شده است.

  5. نگارنده توجه دارد که سیره‌ به معنای منطق عملی و رفتار خارجی است؛ اما در این اثر صرفاً به منطق عملی توجه نشده است، بلکه سخنان حضرت فاطمه(س) نیز آورده شده است؛ زیرا سخنان آن بزرگوار مبنای عمل‌شان نیز بوده است. علاوه بر آن، گاهی خواننده ممکن است احادیثی را ببیند که از حضرت فاطمه(س) نیست که نگارنده به علت اهمیت مسئله نتوانسته از آوردن آن‌ها اجتناب کند؛ هرچند احادیثی که از پیامبر گرامی‌اسلام(ص) و سایر امامان معصوم(ع) آورده شده است بسیار اندک است.

۸. چارچوب کلی این کتاب، تا حدودی شبیه «سیره‌ی اجتماعی پیامبر اعظم (ص)»، «سیره‌ی اجتماعی امام حسن (ع)» و «سیره‌ی اجتماعی امام حسین(ع)»، سه اثر دیگری از نگارنده است که تا کنون بارها با تیراژ زیاد در ایران و افغانستان چاپ و منتشر شده است؛ اما در عین حال از جهات ساختار این کتاب با کتاب‌های مذکور متفاوت است.

هزینه‌ی تهیه‌ی این اثر توسط برادر عزیز و گرامی، دوست دوران نوجوانی‌ام، محب و شیفته اهل بیت ع محترم آقای عظیم ابراهیمی پرداخت شده است که سخاوت‌مندانه لطفش شامل حال همه‌ی ما گردید و از خداوند خواستاریم که همه‌ی ما را در نشر معارف اهل بیت(ع) کمک کند و الطاف و توجهات بی بی دو سرا فاطمه‌ی اطهر(س) را از ما دریغ نسازد. ارادت دوست گرامی­ام به اهل بیت پیامبر(ص) ستودنی است وی در دیار فرنگ زندگی می­کند اما در عین حال مشمول الطاف محبت و مودت اهل بیت ع می­باشد و درج خطبه فدکیه حضرت زهرا در پایان این اثر به سفارش وی انجام شد که حقا اگر نیامده بود، این اثر ناقص بود. ثواب این اثر را به روح مطهر حضرت زهرای اطهر و ارواح اموات دوست گرامی­ام آقای عظیم ابراهیمی مخصوصا مادرمکرمه­اش هدیه می­کنم. ان‌شاء الله که روح ملکوتی حضرت زهرا(س) از هردوی ما راضی گردد و این اثر را قابل دانسته از ما پذیرفته و ذخیره آخرت ما قرار دهد.

۹. از برادر ارجمندم آقای بسم الله برهانی ماستر رشته ادبیات فارسی که زحمت ویرایش این اثر را متقبل گردید و نکات ارزشمندی را یادآوری نمود نیز کمال تشکر و دوام توفیق را برایشان دارم.

خوانندگان گرامی ‌اگر پیشنهاد و انتقادی به ذهن‌شان می‌رسند از ما دریغ نورزند و با ما در میان بگذارند تا در چاپ‌های بعدی مورد توجه قرار گیرد.

در پایان قابل یادآوری اینکه بعد از تکمیل اثر در حین بازنگری، نگارنده لازم دید تا در مورد راویان و برخی از شخصیت­های مهم که در اثر از آن نام برده شده است معلوماتی در پاورقی ذکر گردد، تمام آن معلومات از سایت­های ویکی پدیا دانشنامه آزاد، ویکی فقه، ویکی اسلام و ویکی شیعه آورده شده است.

و من‌الله التوفیق

Add comment


Security code
Refresh

فانوس در یک نگاه

آخرین نظرات

اساسنامه موسسه

مقدمه

افغانستان کشوری است که شخصیت های بزرگی را در دامن خود تربیت و تقدیم جهان کرده است. این کشور سابقه درخشانی دارد که دانشمندانی چون مولانا جلال الدین بلخی، خواجه عبدالله انصاری، ابوریحان بیرونی، بوعلی سینا ،رابعه بلخی، ناصرخسرو قبادیانی بلخی، ابوالمجد حکیم سنایی غزنوی و صدها شخصیت دیگر از این مرز و بوم برخواسته و شهرت جهانی کسب کرده است.

ادامه مطلب

آمار بازدید

8.png1.png9.png1.png9.png
امروز4
بازدید کل81919

یکشنبه, 26 اسد 1399 00:18

ارتباط با ما

آدرس پست الکترونیکی ما:           info@fanoosorg.com

کانال تلگرام:  https://t.me/fanoosaf

گروه تلگرامی:  https://t.me/joinchat/fanoosaf

آدرس ما در فیس بوک:  https:/facebook.com/fanoosaf

درباره موسسه

موسسه فرهنگی - خدماتی فانوس هر چند بصورت رسمی در زمستان سال 1396 راجستر شده است اما فعالیت آن از سالها قبل شروع شده است.

ادامه مطلب